شايد شما هم مثل بيشتر كاربران تنها تصويري كه از ويروس‌هاي رايانه‌اي در ذهن‌تان وجود داشته باشد، كدهاي مخربي باشند كه مي‌توانند آرمش‌تان را به هم زنند، اطلاعات مهم و حياتي را پاك كنند و در يك كلام ايجاد مزاحمت كنند. اما آيا ماهيت ويروس‌ها در همين چند كلمه خلاصه مي‌شود؟ تابه حال چند بار از خود پرسيده‌ايد كه ويروس‌ها براي چه بوجود مي‌آيند؟ چه كساني آن‌ها را خلق مي‌كنند؟ و اصلاً انگيزة آن‌ها از ايجاد اين كدهاي مخرب چيست؟
مطمئناً حداقل براي يك‌بار هم كه شده به اين پرسش‌ها فكر كرده‌ايد، ولي يافتن جواب آن‌ها به همين راحتي ممكن نخواهد بود! البته اين اطلاعات حاصل سال‌ها تلاش محققين رايانه‌اي و كارشناسان جامعه شناسي مي‌باشد كه بطور خلاصه آن‌ها را بررسي خواهيم كرد.
در حال حاضر اطلاعات زيادي درمورد ويروس نويسان و بطور كلي پشت پردة ايجاد كننده‌هاي بدافزارها ( Malware )  وجود ندارد. شايد دليل ساده‌اي هم براي اين موضوع وجود داشته باشد، زيرا تعداد كمي از آن‌ها تا به حال شناسايي شده‌اند. اما با وجود همين اطلاعات كم مي‌توان به نتيجه گيري‌هاي خوبي دست پيدا كرد.
 اكنون دو پرسش اساسي را مطرح مي‌سازيم: چه كساني ويروس مي‌نويسند؟ انگيزة آن‌ها براي اين ‌كار چيست؟

چه كساني؟
اصولاً تفاوت زيادي بين انسان‌ها‌ وجود دارد، به نوعي مي‌توان گفت هر انساني خصوصيات اخلاقي خاص خودش را داراست. شايد همين تفاوت‌ها به نظر ساده، بتواند سبب ساز مشكلات و ريشة اصليِ خطرات اجتماعي شوند. در تحقيقات به عمل آمده در مورد ويروس نويسان چهار فاكتور اصلي در نظر گرفته شده است:‌سن و سال، جنسيت‌شان، رشد معنوي و مهارت‌هاي فني كه دارند.
سن و سال: اگرچه دامنة سني ويروس نويسان گسترده است، سهم قابل توجه‌اي از آن به نوجوان‌هاي كم سن و سال تعلق دارد. به طور مثال مي‌توان به «سون جاشان» نوجوان 18 ساله‌ي آلماني اشاره كرد كه كرم اينترنتي Sasser را نوشت بود. البته دانشجويان علوم رايانه‌اي و حتي كارمندان باتجربه و حرفه‌اي هم در اين ميان سهم خاص خودشان را هميشه داشته‌اند.

جنسيت: شايد به توان گفت اكثريت جامعه ويروس نويسان را آقايان تشكيل مي‌دهند. البته نمي‌توان گفت خانم‌ها اصلاً در اين زمينه فعاليت نداشته‌اند، ولي به دليل اندك بودن حضورشان شايد نتوان آن‌ را خيلي پر رنگ فرض كرد. درحقيقت اين جامعه با توجه به خصوصياتي كه دارد به هيچ وجه پذيراي بانوان نيست.
ميزان باورها و اعتقادات معنوي: اصولاً‌باورها و اعتقادات معنوي يكي از عوامل مهم براي اين موضوع است. از اين رو با توجه به اين باورها، تمامي ويروس نويسان در يك سطح قرار ندارد. مطمئناً فاصلة زيادي ميان كساني كه با انگيزه‌هاي خرابكارانه اقدام به نوشتن ويروس مي‌كنند با كساني كه به دليل كنجكاوي و يا حتي كسب تجربه دست به چنين كارهايي مي‌زنند وجود خواهد داشت.
مهارت و دانش فني: مهارت‌هاي فني ويروس نويسان اغلب مورد تمسخر سازندگان ضدويروس‌ها قرار مي‌گيرد. بطور كلي افرادي كه آن‌ها را به عنوان ويروس نويس مي‌شناسيم اغلب قابليت‌هايشان مورد تاييد سازندگان نرم‌افزاري قرار نگرفته است. به همين دليل و در اثر سرخوردگي‌هاي قبلي، آن‌ها استعداد خود را صرف كارهاي منفي خواهند كرد. بطور حتم آن دسته از اين ويروس نويساني كه از تكنيك‌هاي پيچيده‌اي مانند مخفي سازي و يا ايجاد ويروس‌هاي چندگانه (پلي‌فرميك) استفاده مي‌كنند، داراي استعداد و هوش فوق‌العاده‌اي هستند. آن‌ها با استفاده از تفكر جنبي (lateral thinking) قادرند نقطه ضعف‌هاي كوچكي را بيابند كه از چشمان هزاران كارشناس امنيتي خبره، دور مانده است. بطور حتم پيشرفته و پيچيده‌تر شدن تكنيك‌هاي محافظتي رابطة مستقيمي به همين هوش و استعداد ويروس‌نويسان دارد.
به چه انگيزه‌اي؟
ديدگاه‌هاي گوناگون و طرز فكرهاي مختلف از ديگر اصل‌هاي انكارناپذير ذات انسان‌ها است. شايد 10 انسان مختلف از يك وسيله 10 استفادة متفاوت ببرند. بطور مثال از يك روزنامه، شخصي بعنوان ابزاري فرهنگي بهره خواهد برد ، شخصي ديگر براي كشتن مگس ، نفري ديگر براي پاک کردن شيشه !
اين تفاوت فكري و نگرش‌هاي گوناگون انگيزه‌ها را هم در هر زمينه‌اي متفاوت و متمايز مي‌كند. خوب بطور حتم جامعة ويروس‌ها و ويروس نويسان هم از اين قاعده مستثنا نيستند. آن‌ها هم به دلايل و انگيزه‌هاي گوناگوني دست به چنين كاري‌هايي مي‌زنند. البته شايد بيان تمامي انگيزه‌ها كار غير ممكن بنظر برسد. ولي با توجه به شواهد و مدارك موجود مي‌توان چند دسته بندي كلي و شايع‌تري را بيان كرد:
شيفتة فن‌آوري شدن (Fascination with technology) : همانطور كه فن‌آوري‌هاي جديد هر روزه ما را بيشتر جذب خود مي‌كند و باعث سهولت بيشتر كارها مي‌شود، فن‌آوري در زمينه‌هاي منفي هم مي‌تواند جذاب و وسوسه انگيز براي خرابكاران شود و آنها را با شيوه‌هاي جديد مردم آزاري آشنا سازد. اين جذابيت براي آنها بيشتر هم مي‌شود زماني كه درمي‌يابند كه ويروس نويسان هميشه يك گام جلوتر از سازندگان ضدويروس‌ها هستند.
شهرت (Fame) : در ميان ويروس نويسان، اجتماعِ غير رسمي وجود دارد كه بوسيلة آن، ويروس نويسان به رد و بدل اطلاعات و برقراري ارتباط با همفكران خودشان مي‌پردازند. همانطور كه يكي از غرايز مهارنشدني انسان حس جاه‌طلبي و كسب شهرت است، ويروس نويسان هم مايلند در جامعة خودشان برجسته و مشهور باشند. معيار اين شهرت را شايد به توان در سايت‌هاي سازنده‌هاي ضدويروس يافت. مكاني كه 10 ويروس فعال و برتر ماه اعلام مي‌شوند. حال هر چه جايگاه ويروس مورد نظر بالاتر باشد شهرت نويسندة آن بيشتر خواهد بود!
انتقام (Revenge) : انگيزه‌هاي انتقام جويانه هم از دلايل بسيار شايعي است كه نمونه‌هاي آن را زياد ديده و شنيده‌ايم. داستان كارمندي كه از سازماني اخراج مي‌شود و پس از آن با نوشتن ويروس و از بين بردن اطلاعات مهم سازمان سابقش انتقام مي‌گيرد و ديگر نمونه‌هاي مشابه.
انگيزه‌هاي ايده‌ئولوژيکي (Ideological motivations) :اصولاً درك صحيح و كامل از انگيزه‌هاي ايده‌ئولوژيكي تقريباً غير ممكن خواهد بود مگر اين ‌كه نويسندة كدمخرب را به توان پيدا كرد. زيرا اين انگيزه‌هاي مي‌تواند هرگونه ريشة سياسي و يا حتي ديني داشته باشد. بطور مثال كرم اينترنتي به نام Code Red با حمله به وب سايت كاخ سفيد سعي در از كار انداختن آن داشت. يا اسب ترواي Cager كه با انگيزه‌هاي ديني ايجاد شده بود، باعث مي‌شد كه سيستم‌هايي آلود نتوانند وارد سايت‌هاي غير اخلاقي شوند و به جاي آن با پيام‌هاي پندآموزي آنها را راهنمايي مي‌كرد تا از ديدن چنين مسائل زيان آوري در امان باشند.
خرابكاري‌هاي تجاري (Commercial sabotage) : بعضي وقت‌ها بدافزارها ضربات شديد و جبران نشدني را به اهداف خود وارد مي‌كنند. طي سال‌هاي گذشته شركت‌هاي زيادي مورد هدف قرار گرفته‌اند و اطلاعات مهم و حياتي‌شان يا از بين رفته و يا به دست رقباي‌شان رسيده است.
اخاذي (Extortion) يكي انگيز‌هاي فوق‌العاده گسترده و خرابكارنه اخاذي‌هايي بوده كه ويروس‌نويسان از صاحبين رايانه‌هاي آلوده مي‌كنند. البته روش و شيوه‌هاي اين كار نيز خود مختلف و گوناگون است.
ميدان نبرد بدافزارها (Malware battles) :شايد بهترين عبارت عاميانه براي اين انگيزه را همان كَل‌كَل بتوان خواند! بله بعضي از ويروس نويسان براي ايجاد مسابقه و نبرد با ديگر ويروس‌ها ميدان نبردي به نام اينترنت را انتخاب مي‌كنند. مثال اين ماجرا سال 2004،‌رقابت ميان سه كرم اينترنتي Mydoom، Netsky و Bagle بوده است.
منفعت‌هاي تجاري (Commercial gain) : اين انگيزه را نبايد دست كم گرفت! چه كسي وجود دارد كه از كسب درآمد خوشش نياد؟ حال اگر شخص مورد نظر يك خرابكار رايانه‌اي باشد كه از طريق ويروسي كه مي‌نويسد بتواند كسب در‌آمدهاي فوق العاده كند! خيلي از بدافزارها بگونه‌اي طراحي مي‌شوند كه اطلاعات خاصي را از رايانه‌هاي گوناگون در سراسر دنيا جمع‌آوري كنند. اين اطلاعات مطمئناً خريداران خاص خود را هم دارد. بطور مثال فرستندگان اسپم‌ها شديداً بدنبال نشاني‌هاي ايميل هستند و يكي از كارهاي كرم‌هاي اينترنتي، استخراج اين نشاني‌ها از رايانه‌هاي آلوده است!